Vanaf 12 augustus 2026 worden ondernemingen die verpakkingen op de EU-markt brengen geconfronteerd met strengere regels inzake onder meer recycleerbaarheid, herbruikbaarheid, etikettering en afvalbeheer. Deze regels beperken zich niet tot technische productvereisten, maar zullen een directe impact hebben op ontwerpkeuzes, aankoopbeleid, supply chain-structuren en contractuele afspraken met leveranciers en afnemers. 

Het nieuwe regelgevend kader is vastgelegd in de Packaging and Packaging Waste Regulation (Verordening (EU) 2025/40 of PPWR), die de vroegere Packaging and Packaging Waste Directive vervangt. In tegenstelling tot de vroegere richtlijn is de PPWR als verordening rechtstreeks toepasselijk in alle EU-lidstaten, zodat omzetting in nationale regelgeving niet vereist is. 

De PPWR trad reeds in werking op 11 februari 2025 en zal de komende jaren gefaseerd van toepassing worden, met de eerste materiële verplichtingen die gelden vanaf 12 augustus 2026. De gevolgen reiken verder dan louter product compliance en raken ook aan interne governance en rapporteringsverplichtingen.

1. Doel en toepassingsgebied van de PPWR

De primaire doelstellingen van de PPWR zijn onder meer het vergroten van het veilige gebruik van gerecyclede kunststoffen in verpakkingen en het garanderen dat alle verpakkingen (minstens 70%) op de EU-markt tegen 2030 economisch recycleerbaar zijn. Om deze doelstellingen te bereiken, voorziet de PPWR in maatregelen zoals het beperken van de hoeveelheid verpakkingen en verpakkingsafval en het terugdringen van het gebruik van primaire grondstoffen in verpakkingen. Zo beoogt de EU met de PPWR een belangrijke stap te zetten richting het realiseren van een klimaatneutraal Europa tegen 2050. 

De PPWR hanteert daarbij een duidelijke ketenbenadering: iedere partij die verpakkingen of verpakte producten op de EU-markt brengt, gebruikt of verder distribueert, moet haar rol binnen de keten correct identificeren en de daaraan verbonden verplichtingen naleven.

De regels gelden voor de gehele levenscyclus van alle verpakkingen die op de EU-markt worden gebracht, ongeacht het gebruikte materiaal en type verpakking, alsook op alle verpakkingsafval, ongeacht waar dit is gegenereerd. Het begrip “verpakking” wordt daarbij ruim geïnterpreteerd en omvat elk artikel, ongeacht de materialen waarvan het is gemaakt, dat is bestemd om door een marktdeelnemer te worden gebruikt om een product in te sluiten, te beschermen, te hanteren, te leveren of te presenteren aan een andere marktdeelnemer of aan een eindgebruiker. Voor bepaalde verplichtingen voorziet de PPWR in uitdrukkelijke uitzonderingen, zoals voor verpakkingen voor het vervoer van gevaarlijke goederen of bepaalde contactgevoelige verpakkingen van medische hulpmiddelen.

De marktdeelnemers zijn fabrikanten, importeurs, leveranciers en distributeurs. Afhankelijk van de bedrijfsactiviteiten, kan een organisatie meerdere rollen in de verpakkingsketen vervullen, waarbij elke rol afzonderlijk specifieke verplichtingen met zich meebrengt. 

De PPWR legt daarnaast ook taken en verantwoordelijkheden op aan de verschillende Europese lidstaten, zoals de verzameling van gegevens over verpakkingen, hergebruik en recycling, alsook de implementatie van producentenregisters. Bovendien moeten lidstaten uiterlijk op 12 februari 2027 sanctieregels implementeren die “doeltreffend, evenredig en afschrikkend” zijn, waarbij de omvang van de administratieve geldboetes nader zullen worden bepaald.

2. Verplichtingen voor de marktdeelnemers

De PPWR introduceert in eerste instantie een reeks ontwerp- en materiaalvereisten waaraan verpakkingen en verpakte producten op de EU-markt moeten voldoen: 

• Design for recycling: verpakkingen moeten met recyclage als doel worden ontworpen. Vanaf 2030 zijn alleen verpakkingen toegestaan met recyclagegraad A (minimaal 95% recycleerbaar), B (minimaal 80%) of C (minimaal 70%). Vanaf 2038 valt categorie C af.
• Gerecycleerde verpakkingen: voor plastic verpakkingen gelden minimumpercentages van gerecycleerd materiaal dat afkomstig is uit afval dat volgens EU-normen is ingezameld en gerecycleerd.
• Beperking van lege ruimten en volume van verpakkingen: overmatig verpakkingsvolume en onnodige verpakkingen en lege ruimte moeten worden beperkt tot wat strikt noodzakelijk is om de functionaliteit te garanderen.
• Herbruikbare verpakkingen: bepaalde sectoren, zoals horeca, krijgen concrete doelstellingen voor hergebruik en navulbare verpakkingen.
• Zorgwekkende stoffen: bepaalde zorgwekkende stoffen in verpakkingen worden verboden of dienen strikt beperkt te worden, zoals PFAS boven bepaalde drempelwaarden. 

Voor elke type verpakking dient de fabrikant een conformiteitsbeoordeling uit te voeren en een conformiteitsverklaring en technische documentatie op te stellen. Dergelijke procedure en documentatie moeten aantonen dat de verpakking voldoet aan de wettelijke eisen. 

Tevens voert de PPWR een EU-breed, geharmoniseerd etiketteringssysteem in. Een eenduidig etiket moet consumenten ondersteunen bij het correct sorteren van verpakkingsmateriaal. Het etiket moet informatie verschaffen over de materiële samenstelling van de verpakking, onder meer door het gebruik van pictogrammen, en rekening houdend met toegankelijkheidsvereisten voor personen met een handicap. De verantwoordelijke marktdeelnemer zorgt ervoor dat het etiket zichtbaar, leesbaar en duurzaam op de verpakking wordt aangebracht, zodat het niet gemakkelijk kan worden verwijderd of beschadigd tijdens transport, opslag of gebruik.

3. Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid 

Naast de algemene verplichtingen die op marktdeelnemers rusten, voorziet de PPWR in een systeem van uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (EPR). Niet alleen fabrikanten, maar ook importeurs en distributeurs kunnen in voorkomend geval als “producent” worden aangemerkt. Het is dan ook aangewezen om per gebruikte verpakking en per markt waar deze in de handel wordt gebracht zorgvuldig te analyseren welke partij als producent kwalificeert en bijgevolg de daaraan verbonden verplichtingen moet naleven.

Een als producent gekwalificeerde partij is verplicht zich te registreren in het producentenregister van iedere lidstaat waar zij voor het eerst verpakkingen of verpakte producten op de markt brengt. Daarnaast draagt de producent de verantwoordelijkheid voor de financiering en organisatie van de end-of-lifefase van de betrokken verpakkingen, waaronder de inzameling, sortering en verwerking van verpakkingsafval, overeenkomstig het principe dat de vervuiler betaalt. Deze verplichtingen kunnen bijkomende operationele, administratieve en financiële implicaties meebrengen, in het bijzonder voor ondernemingen die actief zijn in meerdere lidstaten of met diverse verpakkingsstromen werken.

4. Impact en voorbereiding  

Zoals hoger vermeld, wordt de PPWR gefaseerd van toepassing. De eerste verplichtingen gelden vanaf 12 augustus 2026, terwijl andere verplichtingen op een later tijdstip van toepassing worden. Voor een aantal bepalingen hangt de exacte inwerkingtreding bovendien af van nog vast te stellen gedelegeerde en uitvoeringshandelingen van de Europese Commissie.

Wenst u een duidelijk overzicht om wegwijs te worden in deze gefaseerde aanpak? Wij kunnen u een chronologische tijdslijn van de PPWR-verplichtingen bezorgen, toegespitst op de activiteiten van uw onderneming en afgestemd op de voor u relevante verplichtingen.

De PPWR is een omvangrijke en technisch complexe verordening die ingrijpt op nagenoeg de volledige levenscyclus van verpakkingen. Bovendien moeten heel wat verplichtingen de komende periode nog nader worden geconcretiseerd, wat betekent dat het regelgevend kader stapsgewijs wordt verfijnd en aangescherpt. Tegelijk biedt dit ondernemingen een duidelijke opportuniteit. Wie vandaag al strategisch nadenkt over materiaalgebruik, verpakkingsontwerp en hergebruik, kan niet alleen tijdig aan de regelgeving voldoen, maar ook inspelen op de bredere verduurzaming van de Europese markt. Door tijdig actie te ondernemen, beperkt u niet alleen juridische en operationele risico’s, maar versterkt u ook uw marktpositie.